Matrilineaire afstamming bij de Saamaka
Bij de Saamaka (Saramaccaners) is de moederlijn de absolute basis van de sociale en politieke organisatie. Dit systeem wordt matrilineaire afstamming genoemd.
Hier zijn de belangrijkste kenmerken van de moederlijn binnen de Saamaka-cultuur:
1. De ‘Lo’ (De Stamgroep)
De Saamaka-samenleving is verdeeld in 12 grote familieclans, de zogenaamde lo’s. Lidmaatschap van een lo wordt uitsluitend bepaald door de moeder. Je behoort tot de lo van je moeder, je grootmoeder aan moederszijde, enzovoort.
2. Erfopvolging en Gezag
Politieke en religieuze functies worden via de vrouwelijke lijn doorgegeven:
Granman en Kapiteins: Wanneer een leider (zoals een Granman of kapitein) overlijdt, wordt hij niet opgevolgd door zijn eigen zoon, maar door een man uit zijn eigen lo. Vaak is dit een broer (dezelfde moeder) of een zoon van zijn zus (zijn neef).
De rol van de oom: Omdat een vader tot een andere lo behoort dan zijn kinderen, heeft de ‘Omu’ (de broer van de moeder) historisch gezien vaak meer formeel gezag over de kinderen dan de biologische vader. Hij is verantwoordelijk voor het welzijn en de discipline binnen de familieclan.
3. Bezit en Grondrechten
Grondrechten en traditionele eigendommen (zoals heilige objecten of bepaalde woongebieden) zijn collectief bezit van de matrilineaire groep. Een man kan voor zijn kinderen zorgen, maar de werkelijke erfenis en de rechten op het land van de voorouders lopen via de familie van de moeder.
4. De ‘Bee’ (De Familie)
Binnen de lo bestaat de bee (buik). Dit is een kleinere groep mensen die direct afstammen van één (overgroot)moeder. De banden binnen de bee zijn extreem sterk; men beschouwt elkaar als zeer nabije familie, en het onderling steunen van ‘bee-genoten’ is een heilige plicht.
Waarom is dit zo?
Dit systeem stamt uit de tijd van de slavernij en de vlucht naar het oerwoud. Omdat vaderschap in die onzekere tijden soms moeilijk vast te stellen was of gezinnen uit elkaar werden gerukt, was de moederlijn de meest stabiele en zekere manier om familiebanden en juridische structuren vast te leggen.
Pikin Santi Academie